Rozwód czy separacja?
W polskiej nomenklaturze prawniczej używa się zazwyczaj dwóch określeń, dotyczących w mniejszym bądź większym stopniu faktu rozpadu dotychczasowego małżeństwa. Jednym z nich jest omawiany już przez nas rozwód cywilny, drugim – separacja. Czym różnią się obie te sytuacje i która z nich okaże się korzystniejszą zależnie od najróżniejszych sytuacji obu współmałżonków?
Jak już powiedzieliśmy, rozwód to trwałe rozwiązanie małżeństwa na drodze sądowej na wyraźne żądanie obu współmałżonków, którzy udowadniają podczas sprawy rozwodowej, że ich związek faktycznie zmienił się, a ich samych niewiele już ze sobą łączy. Co więcej, sądownie zasądzony rozwód kończy małżeństwo tak samo skutecznie jak unieważnienie małżeństwa lub po prostu – owdowienie.
Separacja z kolei jest tak zwanym “rozdzieleniem małżonków od stołu i łoża”. Co więcej, separacja może być albo faktyczna, albo jedynie formalna, orzeczona przez odpowiedni sąd. Separacja prawna polega na uchyleniu tak zwanej wspólnoty małżeńskiej, jednakże bez prawa do wstępowania przez jednego z małżonków w kolejny związek małżeński. Istotę separacji reguluje w Polsce Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy. Rozporządzenia tejże ustawy traktują separację jako przesłankę zupełnego rozkładu pożycia małżeńskiego. Separacji nie można jednakże orzekać w przypadku, kiedy miałyby z tego powodu ucierpieć małoletnie dzieci lub jeśli udzielenie separacji byłoby w jakikolwiek sposób sprzeczne zasadami współżycia społecznego.
Separację orzeka się na zgodny wniosek obu współmałżonków, w przypadku, kiedy nie posiadają oni wspólnych małoletnich dzieci. Orzeczenie takiego stanu ma bardzo podobne konsekwencje jak standardowy rozwód, chociaż ustawa i odpowiednie dokumenty regulujące separację w sposób prawny i ustawodawczy mogą zasądzić nieco inny stan rzeczy. Najważniejszą różnicą jest tutaj z pewnością brak możliwości powrotu jednego z małżonków do swojego poprzedniego nazwiska. W przypadku rozwodu bowiem, jednej ze stron przysługuje prawo (w ciągu trzech miesięcy) do zrzeczenia się nazwiska współmałżonka i powrotu do panieńskiego.
Kolejną bardzo ważną różnicą pomiędzy rozwodem a separacją jest wygaśnięcie tak zwanej wspólnoty majątkowej małżonków. W przypadku separacji nie działa także domniemanie pochodzenia od męża matki dziecka, które urodziło się po upływie 300 dni od daty sądownego przyznania stanu separacji. W odróżnieniu od rozwodu, który znosi małżeństwo w sposób trwały, po orzeczeniu separacji możliwym jest powrócenie do stanu małżeńskiego, jednakże tylko na podstawie orzeczenia sądowego. Sąd rozstrzyga również w tym przypadku o przyznaniu władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi, warto jednakże pamiętać, iż po zniesieniu separacji skutki takiego orzeczenia ustają.